Dzień dobry. Wspominałem już wcześniej o możliwości współpracy i realizacji swojego dyplomu jako jednej z akcji promujących Projekt Katowice - Miasto ogrodów. Jednak aby mieć większą swobodę w tworzeniu, realizacji swoich pomysłów i powstawaniu odpowiednich projektów trzeba się dokładnie zapoznać Z tematyką,strukturą oraz ideologią tego ogromnego przedsięwzięcia. Aby już na wstępie to uczynić przedstawię kilka interesujących informacji.
Spot promujący Katowice jako kandydata na Europejska Stolicę Kultury 2016
KATOWICE - MIASTO OGRODÓW
Decyzja o kandydowaniu do miana ESK 2016 to - najkrócej mówiąc - zmiana dotychczasowego biegu rzeczy w mieście. Nie po to, aby negować to, co było do tej pory, lecz po to, aby wprawić miasto, jego przestrzeń i mieszkańców w ruch. Miasto-kandydat do ESK nie zadowala się jedynie powielaniem dotychczasowych wzorów i sposobów działania; tego typu postawa sprawia, że przyszłość, kreowana wedle znanych przyzwyczajeń, nie kryje w sobie niczego nowego. Miasto-kandydat deklaruje, że gruntownie przemyślało swoją rzeczywistość, szanuje swoją tradycję, ale potrzebuje nowego obrazu siebie i nowego języka, jakim publicznie mówi o sobie. To właśnie ma stanowić azymut dla tego, co dzieje się w mieście. Miasto, które decyduje się na udział w programie ESK 2016 mówi: „jestem miastem w ruchu”.
Zapraszamy wszystkich do śledzenia naszych działań w dążeniu do stania się Europejską Stolicą Kultury 2016 - Miastem Ogrodów: http://www.2016katowice.eu/
KATOWICE - METROPOLIA
Metropolia Silesia to ponad 2 miliony ludzi. To sześć stolic europejskich w promieniu 600 kilometrów. To region, który nie zapomina o swojej industrialnej przeszłości, odwołuje się do niej, czerpie z niej inspiracje. Formalnie metropolię tworzy 14 miast. Jest tu ich jednak więcej. Splecionych ze sobą. Wymieszanych terytorialnie. Metropolia to ludzie, ich zaangażowanie, energia, działalność i cele. Metropolia Silesia to jeden organizm. Dzięki dobrze ukształtowanej komunikacji trudno tu zauważyć granice. Wsiadając na katowickim Rynku w tramwaj do Chorzowa mijamy kolejno: Teatr Śląski, Biuro Wystaw Artystycznych, Muzeum Śląskie, Rondo Sztuki, Spodek, Wesołe Miasteczko, Zoo, Skansen, Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku, Stadion Ślaski oraz Teatr Rozrywki. A to wszystko zajmuje nam zaledwie 20 minut! Zwiedzanie metropolii jest więc o wiele bardziej intrygujące niż koncentracja na każdym mieście z osobna. Najlepszym tego przykładem projekt „Alternatif turistik” będzińskiego artysty Marcina Dosia i bytomskiej galerii Kronika.
MIASTO MARZEŃ
Katowice są miastem wielkich wydarzeń. Wysiłki zarówno mieszkańców,
jak i władz sprawią, że staną się także miastem marzeń.
Celem Katowic jako kandydata do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury jest nie tylko realizacja inwestycji w infrastrukturę kulturalną oraz przygotowanie cyklu Atrakcyjnych wydarzeń artystycznych. Ważniejsze jest podjęcie rozmowy o potrzebach mieszkańców, ich problemach i aspiracjach. Poprawa jakości przestrzeni materialnej niewiele zmieni, jeżeli nie powstanie nowa przestrzeń porozumienia między ludźmi. Już teraz widać przemianę miasta. Mieszkańcy są coraz bardziej aktywni, powstaje mnóstwo ciekawych pomysłów. Decyzja o przystąpieniu do konkursu na Europejską Stolicę Kulturywiąże się z koniecznością przemyślenia wizji rozwoju miasta. Kultura to po prostu aktywność mieszkańców, chęć realizacji własnych inicjatyw i kreatywność, umiejętność zadbania o otoczenie. Dlatego na szczególne wsparcie zasługują działania wspólnotowe i edukacyjne, bo one zadecydują o przyszłości miasta. Kandydatura Katowic jest także wielką szansą dla całego regionu. Szansą na wspólne projekty artystyczne, edukacyjne i społeczne. Działania te udowodnią, że współpraca miast przyniesie wszystkim więcej korzyści niż niezdrowa rywalizacja. Katowice są miastem wielkich wydarzeń. Wysiłki zarówno mieszkańców, jak i władz sprawią, że staną się także miastem marzeń. Jeżeli nie uda się zdobyć tytułu Europejskiej Stolicy Kultury, przegramy bitwę, ale nie wojnę. Niezależnie od wyniku konkursu, będziemy konsekwentnie zmieniać wizerunek Katowic, tworząc wymarzone Miasto Ogrodów.
Piotr Uszok – Prezydent Miasta Katowice
MIASTOGRÓD
Katowice odczytują na nowo ideę miasta-ogrodu. W miejsce utopijnej formuły powrotu do natury przyjmują koncepcję zrównoważonego rozwoju, która leży u podstaw strategii Unii Europejskiej. Wizja angielskiego uczonego Ebenezera Howarda stanowi obecnie nie tylko propozycję określonego sposobu zagospodarowania przestrzeni, ale jest przede wszystkim inspiracją do zmian społecznych.
WSPÓLNOTA I EDUKACJA
Edukacja musi nadążać za tempem zmieniającego się świata. Współczesnemu uczestnikowi
kultury potrzebne są nie tyle same informacje, co umiejętność posługiwania się nimi, zdolność do syntezowania i krytycznej interpretacji. Ze względu na postępujący proces globalizacji edukacja winna wyposażać w umiejętności potrzebne do funkcjonowania w społeczeństwie wiedzy. Przede wszystkim jednak powinna umożliwiać mądre i twórcze uczestnictwo w kulturze: w wymiarze miejskim, regionalnym, aż po wymiar międzynarodowy. Projekt ESK, proponując zróżnicowane formy edukacji kulturowej, koncentruje się na kształceniu kompetencji pozwalających poruszać się w różnych obszarach wiedzy i praktyk społecznych. Te umiejętności można wykształcić przez uczestnictwo w życiu kulturalnym i jego współtworzenie. Efektem zmiany stosunku do sztuki (z biernego odbioru do kreowania), prócz wyzwolenia potencjału artystycznego, jest wytworzenie więzi pomiędzy dziedzictwem kulturowym a Teraźniejszością. Kultura w takim ujęciu to żywy proces, w którym można uczestniczyć, za którego kształt jest się odpowiedzialnym. Edukacja kulturowa skierowana jest ku wartościom moralnym i obywatelskim. Swym zasięgiem przekracza szkołę i wychowanie młodzieży. Jest zaproszeniem skierowanym do wszystkich grup wiekowych i społecznych. Aktywności takiej towarzyszy kształtowanie się tożsamości: regionalnej, państwowej, europejskiej. Tożsamość nie zasadza się na stereotypach i uprzedzeniach – jest indywidualnym, a jednocześnie wspólnotowym poczuciem odpowiedzialności za rzeczywistość. Pomaga w osiągnięciu poczucia godności i kształtuje postawy tolerancji. Tak pojmowana wspólnota nie unifikuje członków grupy, a uwrażliwia na różnice, pozwala na dialog z innymi. Rozmowa, w której uważnie słucha się innych, szanuje odmienne poglądy i postawy, to odpowiednik dialogu międzykulturowego. Pierwsze słowa tej rozmowy padają jednak przed własnym
domem.
MAGNETYCZNE MIASTO
Zakładając ogród nigdy nie zaczyna się od ścieżek – one rysują się same. Wytyczają zazwyczaj najkrótszą i najładniejszą trasę, bo stanowią wypadkową indywidualnych i intuicyjnych wyborów. Ścieżki to zapis upodobań uczestników ogrodu, mapa najchętniej odwiedzanych miejsc. Z miastem jest podobnie. Zaplanowane trasy i raz na zawsze ustanowione punkty unieruchamiają tak ludzi, jak samo miasto, staje się ono martwym niemiejscem, które z czasem się wyludnia. Kiedy Ebenezer Howard pytał Dokąd pójdą ludzie?, wskazywał na trzy miejsca osiedlania się: miasto, wieś i miasto-wieś (miasto-ogród). Wybór ten zobrazował schematem trzech magnesów. Zaproponował stworzenie odległych od miasta osad, które połączą elementy miejskiego i wiejskiego stylu życia. Współcześnie, gdy podstawowym problemem Europy jest odpływ mieszkańców z centrów na peryferie, magnetyczne powinno być samo miasto. W Mieście Ogrodów nie istnieje podział na kulturę i naturę. Ludzie nie muszą wybierać pomiędzy miastem a wsią, nie trzeba też tworzyć nowych osad. Należy zrozumieć ich potrzeby i stworzyć im takie warunki życia, jakich oczekują.
PRZESTRZEŃ
Oto widzę bez najmniejszego żalu, jak przeistacza się już w inne miasto
i jak mi się wymyka.
A. Breton, Nadja
Ogród nie jest otoczony murem, odznacza się, ale nie zamyka. Jego obszaru nie wytycza granica, tylko właściwości. Tak właśnie kształtuje się tożsamość Katowic: poprzez otwartość i interakcję, w dialogu. Miasto Ogrodów tworzy przestrzeń spotkań oraz udoskonala tryby komunikowania się, przenika się w nim to, co prywatne z tym, co publiczne. Katowice nie są miastem-ogrodem, a Miastem Ogrodów: wielu zróżnicowanych, samowystarczalnych miejsc, które się wzajemnie zasilają. Rozmowa toczy się w mieście, ale także miasto mówi, prowadzi dialog różnic, łącząc dzielnice. Katowice wraz z miastami regionu tworzą spójny, choć niejednolity system. Rozproszony układ miast oddaje strukturę i potencjał sieci. Dzięki temu podróż jest jak surfowanie po internecie – pełna niespodziewanych odkryć. Nowe media pomagają odnaleźć się w tej rzeczywistości. Umożliwiają mieszkańcom personalizowanie przestrzeni, redefinicję znaczeń i wartości – uczestnicy miasta tworzą własne narracje. Dzieląc się wiedzą i odczuciami, budują mapę mentalną, która współtworzy tożsamość miejsca i regionu. Zróżnicowana, ale dostępna przestrzeń otwiera się przed podróżnymi jak gościniec. Nieoczekiwanie, to właśnie dzięki technologii miasto staje się bardziej zmysłowe – przestrzeni nie wyznacza jedynie długość ulic i kształt zabudowań. Bity informacji prowadzą nowymi ścieżkami, udostępniają kolejne połączenia. Miasto Ogrodów zyskuje dodatkowy wymiar. Staje się cyberogrodem.
KULTURA
Czym jest zrównoważony rozwój? […] To nie jest abstrakcyjna utopijna ideologia. Może
on być trudny do osiągnięcia, lecz jego znaczenie jest precyzyjnie określone i sięga samej istoty naszego jestestwa. Zrównoważony rozwój […] w szerszym ujęciu socjologicznym i politycznym można zdefiniować jako solidarność międzypokoleniową. Manuel Castells, Urban Sustainability in the Information Age. W Mieście Ogrodów zaciera się różnica między gościem i gospodarzem. Gospodarzem nie może być ten, kto przyjmuje gościa na własnych warunkach. Gościnność wymaga wyjścia drugiemu na spotkanie – przed dom, poza to, co znane i oswojone. Wszyscy, którzy zechcą wejść do ogrodu, są za niego odpowiedzialni, współtworzą tożsamość tego miejsca. Wielokulturowy charakter regionu dowodzi, że w tej przestrzeni spotkania są możliwe. Obszar przynależał do różnych państw, mieszkali tutaj między innymi Żydzi i Niemcy, po II wojnie światowej osiedlali się przybysze z Kresów Wschodnich. Region jest więc miejscem powinowactwa wielu kultur. Tutejsza wspólnota ma charakter międzykulturowy, ale również międzypokoleniowy. W tradycyjnym modelu rodziny śląskiej żyjące pod jednym dachem pokolenia korzystają wzajemnie ze swoich doświadczeń i umiejętności. To inspiruje do nieszablonowego spojrzenia na rzeczywistość. W Mieście Ogrodów osoby trzeciego wieku są aktywnymi członkami społeczności. Współpracując z najmłodszymi, gwarantują ciągłość tradycji, pozwalają na odkrycie lokalnej specyfiki. Z racji swych umiejętności i wiedzy, stają się źródłem innowacji.
SIEĆ
Centralnym punktem europejskiego miasta jest rynek: często zabytkowy, z kawiarenkami, tłumem mieszkańców i turystów. Główny plac w Katowicach nie przypomina tradycyjnego rynku. Jest najważniejszym punktem nie ze względu na kształt czy lokalizację, ale z powodu roli, jaką pełni w sieci komunikacji – stąd rozchodzą się promieniście trasy tramwajów, tu zbiegają się różne sfery ludzkiej działalności. Podobne procesy zachodzą w społeczeństwie informacji. Miejsce jako takie przestaje mieć nadrzędne znaczenie – to właśnie komunikacja kształtuje jego charakter. Tworzenie miasta przyszłości jest zatem tworzeniem połączeń. Nie chodzi tylko o możliwość natychmiastowego przemieszczania się, ale przede wszystkim o kontakty między ludźmi, instytucjami, przedsiębiorstwami. Kultura, wspomagana złożoną siecią technologii, jest krwiobiegiem miasta. Jego sukces zależy od umiejętności rozmowy, zastąpienia rywalizacji mądrą współpracą. O rozwoju gospodarki decyduje dzisiaj umiejętność przetwarzania informacji. Czynność ta wymaga wiedzy i wysokich kompetencji. Górny Śląsk znajduje się na przecięciu europejskich szlaków komunikacyjnych. Ze względu na ilość więzi, które wynikają z historii tego miejsca, metropolia może stać się węzłem łączącym Wschód z Zachodem,
a także Północ z Południem.
